همه چیز در مورد گوجه فرنگی
همه چیز در مورد سیب زمینی
همه چیز در مورد بادمجان
همه چیز در مورد فلفل
پر بازدید ترین خبرهای کشاورزی
تغذیه و روش کاشت خیار
تغذیه و روش کاشت خیار

تغذیه و روش کاشت خیار

 
Cucumis   sativusنام علمی             
 
Cucurbitaceaeخانواده                
 
Cucumberخیار                    
 
 گیاهشناسی:
 
بوته خیار گیاهی است یکساله از خانواده کدوئیان و نام علمی آن کوکومیس ساتیووس می باشد .برگ بوته خیار نسبتا کوچک و رنگ آن سبز روشن است . بریدگیهی کم عمقی برگ خیاررا به پنج قسمت یا لوب مثلثی شکل تقسیم می کند و قسمت وسط دارای نوک تیزمی باشد. گلها نر یا ماده هستند که روی یک پایه قرار دارند یعنی گیاه خیاریک پایه است . تعداد گلهای نر همیشه زیادتر از گلهای ماده بوده و قبل ازگلهای ماده ظاهر می شود . طول عمر بوته خیار کوتاهتر از طول عمر سایرگیاهان این خانواده بوده و احتیاج آن به گرما نیز کمتر می باشد به حدی که پاره ای از متخصصین آن را بین گیاهان فصل خنک قرار می دهند در عمل هم خیارمیوه بهار و پاییز است مخصوصا در نواحی گرم که بوته خیار در تابستان خشک
شده از بین می رود .تمام انواع خیار دارای هفت جفت کروموزوم می باشد .درخیارهای اصلاح شده بخصوص کشت درگلخانه بوته های خیار تولید گلهای ماده می نماید و این ارقام به نام ماده گل معروف می باشند .
 
انتخاب بذر:بعد از انتخاب زمان کشت باید بذر مناسب و خوبی انتخاب کنیم که بر اساس تقسیم بندی اقلیم های مناسب صورت می گیرد.مثلا برای مناطق جنوبی که زمان کشت از اوائل مهرماه شروع می شود و تا آخر خرداد سال بعد می توان برداشت محصول داشت و یا مناطق شمالی و مرکزی که کار کشت از اوائل دی ماه شروع می شود بذرهای تک گل پیشنهاد می شود که دارای برگ های کوچک و مقاوم به سرما بوده و جهت دوره های طولانی مناسب می باشد ولی در اقلیم های که دو فصل کشت دارند بهتر است از واریته های پرگل که محصول زیادی در زمان کوتاه دارنداستفاده گردد. شایان ذکر است که بسیاری از کشاورزان بدون توجه به نوع واریته و زمان کشت آن و تنها به علت پر گل بودن آن اقدام به کشت در فصولی می نمایند که مناسب حال آن بذر نیست در نتیجه با مشکلاتی مواجه می شوند که برای آنها اندکی ناشناخته و غریب می نماید.کشاورزانی که آشنایی با خواص واریته های مختلف ندارند اشتباه عمده ای را مرتکب می شوند و آن این است که واریته های پر گلی را که برای فصول بهاره کشت نموده اند و محصول خوب و زیادی برداشت کرده اند مجددا برای کشت پائیزه انتخاب می کنند. با شروع فصل سرما و کوتاه شدن طول روز تعداد زیادی میوه های کوچک در هر بوته مشاهده می کنند که به علت ریز ماندن میوه ها بر روی ساقه محصولی برداشت نمی کنند و با تصوراتی که دارند کود و سم را به گیاه تحمیل می کنند در حالی که بذر های تک گل بوده و از آن میوه کمتری مشاهده می کنند اما محصول بیشتری برداشت می شود. 
نحوه کشت : پس از انتخاب بذر باید فکر نحوه کشت باشیم به طور کلی در مقابل ما دو راه برای کشت بذر قرار دارد. یکی کشت مستقیم و کشت به صورت خزانه که از این دو راه به خاطر صرفه جویی در استفاده از امکانات گلخانه ای و مراقبت بیشتر و بهتر تا جوانه زدن٬ بهتر است از کشت در خزانه بهره گیری کرد. برای کشت مستقیم زمین باید رطوبت کافی داشته و به اصطلاح گاورو باشد و بهتر است زیر و روی بذر به مقدار مورد نیاز بیت موس ریخته شود. 
بهترین خاک برای کشت در گلدانهای نشاء ماده ای طبیعی به نام بیت موس می باشد که در بازار انواع خارجی و ایرانی آن یافت می شود.اگر محل قرار گرفتن سینی نشاء دارای ۳۰ درجه سانتی گراد حرارت بوده و نور و رطوبت کافی وجود داشته باشد پس از ۵ تا ۷ روز بذر جوانه می زند و چنانچه شرایط مناسب نبوده و عوامل نور و گرما و رطوبت به صورت دلخواه نباشد اولا در زمان جوانه زنی تاخیر ایجاد می شود و ثانیا در جریان رشد گیاه نیز اختلالاتی پدیدار خواهد شد. توصیه می شود این نوع بذرها را به علت گرانی آنها ۲۴ ساعت قبل از کاشت در زمین و یا گلدان در یک پارچه نخی و یا پنبه ای در دمای ۳۰ درجه سانتی گراد نگهداری کرد. باید دقت کرد قبل از این کار بذرها ابتدا در آب ولرم خیسانده شوند از طرفی باید مراقبت های لازم را به عمل آورد تا گیاه جوان بدون آفت و بیماری به زمین منتقل شود. 
انتقال نشاء به زمین اصلی :وقتی بذرها سبز شدند و رشد کافی نمودند باید آنها را به زمین گلخانه منتقل کنیم.بدین منظور حفره هایی که با فاصله معین و بر اساس تراکم بوته در متر مربع محاسبه شده است بر روی بسترها تعبیه می کنیم که دقیقا به اندازه حجم خاک گلدانهای سینی نشاءمی باشد. آنگاه با احتیاط کامل نشاء را همراه با خاک گلدان از گلدانها جدا کرده و در حفره ها قرار می دهیم.در اینجا باید مراقب باشیم تا به ریشه ها آسیبی وارد نیاید. بعد از انتقال نشاء به زمین آبیاری را شروع می کنیم . به یاد داشته باشیم مدت قرار گرفتن نشاء در گلدان نباید از حد معمول تجاوز کند زیرا در این صورت است که ریشه به علت حجم کم خاک دچار مشکل شده و از رشد طبیعی باز می ماند و در نتیجه گیاه از ابتدا ضعیف خواهد بود و پس از آن هم رشد درستی نخواهد داشت. 
تراکم بوته ها : به منظور دستیابی به بیشترین برداشت محصول از متر مربع تراکم بوته ها حائز اهمیت است.بعضی از کشاورزان و گلخانه داران بر این باورند که اگر تعداد بوته در واحد سطح بیشتر باشد محصول بیشتری می توانند برداشت کنند.بر اساس تجارب بدست آمده در گلخانه های خاکی برای واریته های موجود تراکمی برابر با ۷/۱ تا ۳ بوته٬ بنابر تجربه شخصی فصل کاشت و نوع واریته از نظر کوچکی و بزرگی برگ در نظر می گیرند که در این مورد می توان از کشاورزان با تجربه و کارشناسان مربوطه کمک گرفت. ناگفته نماند که این کار دلایل فنی و مهمی دارد که از جمله می توان میزان نوردهی و جذب مواد مغذی خاک در فصول سرد را نام برد.پس به خاطر اینکه بوته ها از نور کافی برخوردار بوده و رشد مناسبی داشته باشند باید به گونه ای کاشت شوند که به روی یک دیگر کمتر سایه بیاندازند و به عبارتی دیگر موجب جلوگیری از تابش نور کافی به گیاه نشوند از طرفی در فصول سرد میزان غذا رسانی خاک به ریشه کمتر می شود و اگر تراکم هم در چنین وضعیتی زیاد باشد طبیعی است که به ریشه مواد کافی نخواهد رسید 
آبیاری اولیه : برای آبیاری گلخانه بهتر است از سیستم تحت فشار به صورت قطره ای استفاده کنیم.در این روش که بهترین نوع آن استفاده از نوارهای آبیاری است که از حدر رفتن آب جلوگیری می کند. بر اساس برنامه ای منظم به آبیاری گیاه خواهیم پرداخت زیرا آبیاری به صورت سنتی ضمن بالا بردن مصرف آب و همچنین رطوبت گلخانه مواد غذایی در خاک را شسته و دسترسی ریشه را به این مواد کم کرده.شایان ذکر است که آبیاری گیاه بر اساس سن گیاه بافت خاک و زمان مصرف متفاوت است. برای مثال می توان گفت که خاک در زمستان به آب کمتری نیازمند است تا در فصل تابستان ولی در هر صورت باید به طور یکنواخت و دوره های منظم آبیاری کرد و مسلما در خاک های سبک مقدار آبیاری کمتر و فاصله زمانی بین آن نیز کمتر خواهد بود. توصیه می شود در هنگام آبیاری زمین را برای مدت طولانی به حالت اشباع قرار ندهیم و حتما رطوبت ۲۵ درصدی را در فاصله دو آبیاری رعایت نمایید به عبارت دیگر برای تناوب آبیاری٬ زمانی اقدام به آبیاری نمایید که رطوبت خاک به ۲۵٪ رسیده باشد ضمنا این را هم بدانید که گیاه خیار در زمانی که به گلدهی می رسد نیاز بیشتری به آب دارد. 
برخی از کشاورزان معتقدند بعد از اینکه گیاه جوان ۴ برگ حقیقی خود را کامل کرد باید یک دوره تشنگی به گیاه داد.چون اعتقاد دارند ریشه گیاه در حالت تشنگی به طور طبیعی به دنبال یافتن آب به عمق خاک نفوذ می کند و این حرکت ریشه باعث افزایش حجم ریشه می شود. به هر حال گیاه پس از دوره تشنگی و آبیاری پس از آن رشد سریعی خواهد داشت. در زمان رشد بوته باید نخهای گلخانه را آماده کرده و بر فراز بوته ها به سیم های مهار در فضای سقف گلخانه متصل نمود تا در هنگام رشد سریع بوته ها به طور منظم به دور نخ ها بسته شود برای بستن بوته ها به دور نخ ها روش های مختلفی وجود دارد می توان پائین نخ ها را به سیم مهار در پائین گیاه بست و یا اینکه نخ اضافه را به دور قرقره های سیمی پیچانده و بر روی سیم مهار قرار داد و یا اینکه به وسیله کلیپس های مخصوص که به اندازه قطر ساقه گیاه است و به انتهای نخ ها بسته می شود ارتباط ساقه و نخ را بدون گره زدن به گیاه برقرار نمود شایان ذکر است که نباید در مرحله نخ کشی بی توجهی نمود زیرا غفلت در این کار باعث شکستن ساقه گیاه می شود و سبب آسیب جدی به گیاه خواهد شد. 
آبیاری : آبیاری گلخانه برای خاک های سبک می تواند به روش نشتی باشد یعنی با ایجاد جوی و پشته آبیاری صورت می گیرد. در صورت استفاده از سیستم های قطره ای که با لوله های مخصوص صورت می گیرد نیازمند یک محاسبه دقیق هستیم زیرا معمولا وسط خط لوله از فشار آب کمتری برخوردار است و به این علت آبیاری به صورت یکنواخت انجام نمی شود.آبیاری قطره ای باید به صورتی باشد که پیازرطوبتی بین دو قطره چکان به یکدیگر متصل شود . همانطور که می دانید روزانه مقدار معینی اب زمین تبخیر می شود که باید در موقع مناسب تامین گردد.در صورتی که نسبت به آب یک منطقه مشکوک باشیم با آزمایش آب تصمیم نهایی را اتخاذ می کنیم مقادیر مجاز EC در آب براساس میلی موس تامین می شود EC کمتر از ۱ بسیار خوب EC بین ۱ تا۲ مناسب و EC ۲ تا ۳ کمی زیاد EC ۳ تا ۴ زیاد و EC بالاتر از ۴ بسیار زیاد غیر قابل قبول می باشد. 
 
هرس اولیه : در بوته خیار تا زمانی که ارتفاع گیاه به ۳۰ سانتی متر نرسیده هیچگونه هرسی را انجام نمی دهیم . اما پس از اینکه بوته به ارتفاع ۳۰ سانتی متری رسید شاخه های فرعی و میوه و گلهای آن را به تدریج حذف می کنیم. با این کار به گیاه اجازه می دهیم که تمام انرژی تولیدی توسط گیاه صرف رشد ساقه و برگهای اولیه شود و بدین وسیله گیاه قوی و شاداب باشد از ارتفاع ۳۰ سانتی متر به بعد شاخه های فرعی را حذف کنیم ولی با توجه به فصل کاشت و نظر برخی کارشناسان و کشاورزان با سابقه برخی به شاخه های فرعی اجازه می دهند رشد نمایند و بر اساس واریته و فصل کاشت طول شاخه های فرعی را تنظیم می کنند. قابل ذکر است که در فصل بهار جوانه انتهایی شاخه های فرعی را بعد از ظهور برگ پنجم حذف می کنند به یاد داشته باشید که هرس اولیه گیاه تاثیر مستقیم و بسیار خوبی در رشد و بار دهی بوته خواهد داشت البته مشروط بر اینکه به طور صحیح و اصولی انجام گیرد. 
 
روشهای تهویه در گلخانه کشت خیار
 
 وقتی هوا گرم می شود وزن مخصوص آن کاهش می یابد و به طرف بالا می رود در نتیجه هوای گرم همیشه در بالاترین قسمت گلخانه جمع می شود . به همین جهت دریچه های سقفی بهترین وسیله برای خارج کردن سریع هوای گرم است . اگر در دیواره های گلخانه نیز به اندازه کافی دریچه وجود داشته باشد باز کردن دریچه های جانبی و سقفی با هم باعث می شود هوا ، از دریچه های جانبی وارد شد و از سقف خارج شود . بدین ترتیب جریان هوای کافی و مداوم در گلخانه برقرار می شود .
 
هنگامی که باد ملایم می وزد باید دریچه های سقفی را که در سمت مقابل جهت باد قرار دارد کاملا باز کرد . وزیدن باد از روی این دریچه ها نوعی مکش ایجاد می کند و هوای داخل گلخانه با سرعت بیشتری خارج می شود . در گلخانه های کوچک که عرض آنها بیش از ۶ متر نباشد دریچه های سقفی به تنهایی برای خنک کردن گلخانه کافی است ولی در گلخانه های بزرگ وجود دو ردیف دریچه سقفی ۱*۱ متر و دو ردیف دریچه های جانبی ضرورت دارد که ممکن است به صورت دستی وبرقی باز و بسته شود .
 
در گلخانه های پیشرفته ، این دریچه های به ترموستات وصل شده است و وقتی هوای گلخانه گرم می شود دریچه ها به طور اتوماتیک باز شده پس از خنک شدن هوا مجدد بسته می شود . تهویه گلخانه با هواکش برقی هم میسر است به شرط آن که ظرفیت هوا کش با فضای گلخانه تناسب داشته باشد . قاعده این است که هواکش بتواند در هر دقیقه یکبار تمام هوای گلخانه را خارج نماید .
 
خنک کردن گلخانه با کولر
 
در مناطق گرم کشت خیار در گلخانه بدون استفاده از کولر ممکن نیست زیرا فصل معتدل فوق العاده کوتاه است و درجه حرارت محیط خیلی زود از میزان قابل تحمل برای خیار تجاوز می کند . در مناطق خشک ایران که درصد رطوبت نسبی پایین است . می توان از کولر های آبی استفاده کرد منتها کولر های معمولی خانگی برای گلخانه های متوسط و بزرگ کافی نیست و نمی توند به اندازه لازم هوا را جابجا نماید .
 
ضد عفونی خاک گلخانه و خزانه های تولید نشاء
 
ضد عفونی خاک در گلخانه هایی که هر ساله مورد بهره برداری واقع می شود امری ضروری به نظر می رسد ، در غیر این صورت خاک آلودگی قارچی یافته و مشکلات عدیده ای را بوجود خواهد آورد . برای ضد عفونی خاک باید با استفاده از مواد شیمیایی و غیر شیمیایی توصیه شده استفاده نمود :
 
- ضد عفونی خاک بوسیله حرارت
 
- ضد عفونی خاک با مواد شیمیایی ‌(متیل بروماید)
 
تولید نشاء
 
بالا بودن قیمت بذور هیبرید سبزی و صیفی به دلیل دارا بودن کیفیت بالا ، امکان استفاده از روشهای سنتی در کشت این بذور را غیر ممکن می سازد . کشورهای پیشرفته بذور F1 تولید و به کشورهای دیگر صادر می نمایند . در مورد خیار پس از تهیه بذور دو رگ می توان اقدام به کشت بذر و سپس استفاده از نشای آن نمود .
 
محاسن استفاده از نشاء در خیار
 
۱- با توجه به ارزش بذور دو رگ به خصوص انواع گلخانه ای مصرف بذر را به حداقل می رساند .
 
۲- رشد سریع نشا پس از انتقال به زمین اصلی به دلیل عدم جابجایی ریشه ها بدون هیچگونه صدمه ای ادامه خواهد یافت .
 
۳- دستیابی به محصول زودرس به دلیل آن که در شاسی تولید نشاء امکان رسیدگی و تنظیم درجه حرارت و رطوبت در رشد سریع بذر دوره تولید را کوتاهتر می نماید .
 
۴- به دلیل نشای سالم مزرعه ای یکنواخت خواهیم داشت که مسلما تولیدی بالاتر و عرضه ای بیشتر می گردد
 
آبیاری
 
بذور را در گلدان کاشته و پس از آماده شدن به زمین اصلی منتقل می شود . خاک گلدان هرروز باید از نظر رطوبت مورد بررسی قرار گیرد ودر صورت نیاز آبیاری گردد ، در تابستان ممکن است روزی چند بار آبیاری انجام شود ولی در زمستان هر چند روز یکبار این نیاز پدید خواهد آمد ، در هر حال با استفاده از شلنگهایی که در سر آن نازل وجود دارد ، برای آنکه آب به نرمی خاک گلدان را مرطوب نماید ویا آبیاری بارانی از طریق سقف عمل آبیاری انجام می گیرد .
 
 فواصل کاشت براساس سیستم آبیاری:                                     
 
فواصل کاشت در سیستم آبیاری جوی و پشته: عرض جوی 40-50cm و عرض پشته حدود 100cm است. بوته ها در دو طرف جوی و 5cm دورتر از لبه جوی کشت می شوند.
 
با توجه به فواصل گفته شده، فاصله ردیفها در دو طرف جوی 50-60cm و در دو طرف پشته 90cm خواهد بود. فاصله بوته ها در روی هر ردیف 40cm میباشد.
 
باید دقت کرد که فاصله ردیفها در دو طرف پشته ها از 90 cm کمتر نشود. زیرا در غیر اینصورت نور کافی به بوته ها نمی رسد و رفت و آمد مشکل میشود.
 
         
 
فواصل کاشت در سیستم آبیاری قطره ای:
 
 در آبیاری قطره ای جوی وجود ندارد و بجای آن یک لوله پلاستیکی که در فواصل معینی دارای سوراخ می باشد برای آبیاری استفاده می شود. ردیفهای خیار در دو طرف لوله آبیاری قطره ای بفاصله 50-60 cm کاشته میشوند و از این دو ردیف تا دو ردیف بعدی90cm فاصله منظور می شود. در آبیاری قطره ای بجای جوی از یک نوار برجسته خاک که سطح آن حدود 6-10 cm از سطح پشته بالاتر است ایجاد می شود و لوله آبیاری در وسط این نوار خاک قرار می گیرد. عرض نوار خاک برجسته حدود 70 cm است و بوته ها از هر طرف 10 cm داخل نوار گذاشته میشوند.
 
آماده سازی نشاء برای انتقال:
 
قبل ازآن که نشاء از محیط کنترل شده خزانه وارد زمین شود ، باید چند روز گیاه را با شرایط محیط بیرونی تطبیق داده و سپس اقدام به انتقال آن نمود . این مسئله در بهار جهت عادت به سرما و در پاییز برای عادت به گرما انجام می شود ، در این صورت هوای گلخانه را روزی چند تا چندین ساعت در شرایط عادی از هوای بیرون از گلخانه قرار می دهند تا درزمان جابجایی به نشا صدمه وارد نگردد .
 
برنامه ریزی جهت کشت بذر:
 
زمان کشت بذر در گلخانه باید طبق برنامه ریزی قبلی با آماده شدن زمین اصلی و دمای مساعد در محیط کشت انجام پذیرد در غیر این صورت ، توقف نشا بیش از حد در خزانه باعث ایجاد مشکلات عدیده ای خواهد شد ، که مهمترین آن ضعف بوته وکاهش عملکرد آن خواهد شد .
 
فواصل کشت براساس زمان کشت:
 
تراکم کشت بستگی به عواملی مانند نوع خاک و زمان کشت دارد ، در خاک قوی ، کشت تابستانه که شاخ و برگ گیاشهان بیشتر از حد معمول از نرمال است تراکم بوته کمتر خواهد بود .
 
ولی در کشت زمستانه و خاک سبک این تراکم می تواند کمی بیشتر شود ، که متوسط پیشنهادی بین 2 تا 5/2 بوته در متر مربع خواهد بود ، بدین ترتیب که به ازای هر سه خط کش بلافاصله ۷۰ سانتی متر یک راهرو دسترسی یک متری باید در نظر گرفت.
 
بستن بوته :
 
 با ظهور ۴ برگ حقیقی گیاه ، ساقه باید به نخهای آویزان شده از سقف بسته شود ، بوته ها در یک جهت به دور نخ کنفی پیچانده شده و هر چند روز یکبار تجدید خواهند شد ، در غیر اینصورت ساقه خم شده و پس از زمانی کوتاه برگرداندن مجدد آن باعث خسارت به قسمتهای میوه دهنده انتهایی گیاه خواهد شد .
 
هرس بوته های خیار :
 
حذف شاخه های اضافه به بوته اجازه رشد طولی و تولید میوه هرچه نزدیکتر به ساقه اصلی را داده ، بعلاوه تهویه و برداشت را تسهیل می نماید .
 
هرس شامل قطع کلیه شاخه های فرعی که بین برگ و ساقه اصلی رشد می نماید تا ارتفاع ۴۰-۳۵ سانتی متری از محل یقه وگاهی قطع جوانه انتهایی این شاخه ها بعد از ظهور دو برگ می باشد ، زیرا که میوه های تحتانی دارای کیفیت مناسب نبوده و با خاک و گل در تماس خواهند بود ، در مورد بخش دوم هرس لازم به ذکر است که میوه های نزدیک ساقه اصلی دارای کیفیتی مناسبتر از میوه های ساقه فرعی بوده ، بنابراین با این روش عملاً سعی شده که میوه مرغوب تری تولید شود .
 
هرس بعدی شامل قطع برگ های زرد شده ابتدایی بوته هایی است که تولید را به پایان رسانده در تغذیه گیاه اثر ندارند، ولی باید توجه داشت که هرس برگ و شاخه های فرعی نمی تواند یکباره انجام گیرد و باید به تدریج و در طول رشد گیاه قسمت های اضافی را حذف نموده ، در غیر این صورت پس از چند هفته اگر یکبار ساقه و برگ های اضافی حذف شوند،به بوته شوک وارد شده و قادر به عرضه میوه مناسب نخواهد شد
 
کود دهی خیار:
 
خیارگلخانه ای به کود زیاد و متناسب احتیاج دارد زیرا مقدار محصول گلخانه در واحد سطح زیاد بوده.مواد غذایی موجود در خاک خیلی زود توسط بوته ها خیار جذب و مصرف میشود
 
ازت:ازت ازمهمترین عناصر غذایی گیاه است و در رشد وباردهی ان تاثیر مستقیم دارد .در صورت کمبود ازت ابتدا برگهای پایینی کمرنگ شده ودر صورت ادامه کمبود ازت رنگ برگ ها در تمام گیاه بطوریکنواخت به زردی تمایل پیدا می کند
 
فسفر:فسفر در توسعه ریشه ها ورشدعمومی وباردهی گیاه تاثیر دارد به همین جهت باید قبل از کاشت به زمین داده شود تا در مراحل اولیه رشد در دسترس گیاه باشد
 
پتاس:پتاس در اغلب خاک های ایران بقدر کافی وجود دارد ودر صورت دادن کود دامی نیز مقدار زیادی پتاس به خاک اضافه میشود
 
منیزیم:کمبود منیزیم در خیار بسیار شایع است علامت آن بدین صورت است که در برگهای مسن،فاصله بین رگبرگها از حاشیه به طرف داخل زرد میشوداگر این کمبود ادامه پیدا کند در قسمتهای زرد شده لکه های قهوه ای پیدا میشود وبرگ تدریجا حالت سوخته به خود میگیرد و این امر باعث کندی رشد عمومی گیاه میشود
 
اهن:از خاکهای اهکی وقلیایی که قلیالیت بالاتر از 8داشته باشد آهن موجود در خاک به صورت کمبود مشاهده میگردد.در خیار ابتدا در برگهای تازه و جوان بروز مینماید و رگبرگها سبز باقی میماند .در مراحل بعدی نیز زرد شده و زردی از سر گیاه به قسمت پایین توسعه پیدا میکند
 
کودهای آلی پیشنهادی نیاک اکام جهت تغذییه خیار:
 
هیومیک اسید
 
N.P.K
 
ازت
 
منیزیم
 
اهن
 
پتاس
 
میزان و روش مصرف کود های آلی نیاک اکام:
 
هیومیک اسید:10-15لیتر در هکتار
 
اولین آبیاری پس از چند برگی شدن تا ظهور اولین گلها
 
N.P.K:10-15لیتردر هکتار
 
قبل از انتقال نشاء به زمین اصلی
 
ازت:10-15لیتر در هکتار
 
تقسیم در دورههای آبیاری
 
نکته:از استفاده یکجای ازت جدا خوداری شود
 
منیزیم:5-6لیتر در هکتار
 
1-2لیتر درهزارلیتر آب بصورت محلول پاش
 
اواسط دوره رشد در آب آبیاری
 
اهن:5-10لیتر در هکتار
 
1-2لیتر درهزار لیترآب بصورت محلول پاش
 
در طول فصل رشد 3-4مرحله
 
پتاس:5-10لیتر در هکتار
 
1-2لیتردر هزار لیترآب بصورت محلول پاش
 
باقیمانده از آغاز گلدهی و ابتدای تشکیل میوه
 
مشخصات ارقام گلخانه ای خیار:
ارقام خیار گلخانه ای از نوع بکر بار و ماده گل می باشد و مهمترین خصوصیات این ارقام به قرار زیر است :
1- سازگار با شرایط کشت در گلخانه هستند .
 
2- احتیاج به زنبور یا دیگرعوامل تلقیح کننده ندارند.
 
3- راندمان محصول زیاد می باشد .
 
4-با انجام هرس و جوان نمودن بوته ، عمر گیاه را می توان چندین بار تجدید نموده و مجدداً بهره برداری نمود 
بیماریها وافات مهم خیار:
 
سفیدک دروغین (کاذب)
بیماری سرخی
 
1) عامل بیماری :
 
قارچ pseudoperonosporacubensis
 
2) علایم :
 
در سطح بالای برگ لکه های روغنی و زاویه دار زرد و قهوه ای به قطر 1تا2 سانتی متر
 
در اثر پیشرفت بیماری در زیر برگ نیز لکه های ارغوانی یا بنفش ایجاد می شود
 
حاشیه برگ ها خشک شده و به سمت بالا می رود.
 
شرایط ایجاد بیماری :
 
در آب و هوای گرم و مرطوب 
 
در صورت وجود آب روی شاخ و برگ توسط مه، شبنم و...
 
تحت تنش دما ( روز های گرم و شب های سرد )
 
رطوبت بالا (95 درصد)به مدت طولانی
 
فقر عناصر غذایی ( پتاس،روی،مس و منیزیم)
 
 
 
در گلخانه ها با پوشش پلاستیکی بسیار شایع است.
 
4) کنترل بیماری:
 
ایجاد تهویه مناسب جهت کاهش رطوبت و دما
 
وجود تشتک آهک یا اسفنج آغشته به آهک در ورودی گلخانه جهت ضد عفونی
 
هرس برگ های آلوده و معدوم کردن آنها
 
استفاده از برنامه سمپاشی منظم با سموم مسی، کاپتان، بنومیل، دودین، زینب،مانکوزب و...
 
سفیدک حقیقی (سطحی)
 
پاتوژن:
 
Erysiphecichoracearum
 
Sphaerothecafuliginea
 
شرایط ایجاد بیماری:
 
آب و هوای مرطوب و خنک
 
شرایط ازدحام زیاد گیاه ،سایه اندازی زیاد( نور کم)،زیادی آب و کود
 
در شرایط رشد کند گیاه ،این بیماری ایجاد می شود.
 
به ویژه در شب سرد و مرطوب این بیماری ایجاد می شود.
 
علایم:
 
لکه های کوچک و مدور و سفید رنگ در اندازه های مختلف ایجاد میگردد
 
آلودگی از برگ های پایین آغاز به سمت بالا پیشرفت می کنند.
 
بافت نرم و نخ مانند سفید رنگ روی برگ پخش می باشد.
 
برگ های آلوده تر زرد یا قهوه ای شده و خشک میگردند.
 
پودر سفید رنگ بر روی ساقه و دمبرگ هم دیده می شود.
 
آنتراکنوز
 
1) عامل بیماری:
 
Colletotrichumlagenarium
 
2) شرایط ایجاد بیماری :
 
در شرایط مرطوب و دمای بین 21تا27 درجه سانتی گراد دیده می شود.
 
آبیاری بارانی عامل اصلی انتشار بیماری است.
 
 علایم
 
ابتدا لکه های به رنگ سبز مات ظاهر می شود و سپس به رنگ قهوه ای مایل به قرمز با حاشیه زرد که 1 سانتی متر وسعت دارد.
 
لکه ها بیشتر در حاشیه رگبرگ ها است.
 
زخم ها روی دمبرگ و ساقه دراز،سطحی و زرد مایل به قهوه ای می باشد.
 
در مرکز زخم اجسام ریز سیاه رنگ وجود دارد.
 
 در میوه ها زخم ها به صورت لکه های سبز رنگ پریده که سریع بزرگ شده و عمیق و فرورفته می شوند.
 
4) کنترل :
 
رعایت بهداشت گلخانه ( قارچ روی خاک، چوب،کاه و... زنده می ماند.
 
تیمار بذر با مواد شیمیایی ( بیماری با بذر منتقل می شود)
 
سمپاشی منتظم با سموم زینب و فربام
 
گموز خیار (اسکب،جرب)
 
عامل بیماری:
 
Cladosporiumcucumerinum
 
2) علایم:
نقاط قهوه ای رنگ با حاشیه زرد رنگ روی برگ ظاهر می شود.
 
میوه های کوچک دارای لکه های آبسوخته کمی فرو رفته می باشد.گاهی از این لکه ها ماده صمغی قهو ه ای رنگ تراوش می کند و به صورت دانه های قهوه ای خشک می شوند.
 
شرایط ایجاد بیماری:
آب و هوای سرد (5 تا 15درجه) و مرطوب
 
هوای راکد و تهویه نا مناسب
 
4) کنترل :
 
استفاده از ارقام مقاوم
 
حفظ دمای گلخانه در حدود 27 درجه و چند روز خشک نگه داشتن شاخ و برگ
 
زهکشی مناسب خاک
 
  نام بیماری  :  کپک خاکستری    
عامل بیماری : بوتریتیس 
علائم 
علائم بیماری با مرگ بافت ساقه ها و با خسارت روی برگها ظاهر می شود که در اثر زخمی شدن بافته و برداشت نامناسب خیار اتفاق می افتد آب گزیدگی و پوسیدگی گلبرگها و خیس شدن میوه ها موجب پخش شدن قارچ می شود که ابتدا قهوه ای  و سپس خاکستری می شوند .
در شرایط رطوبتی بالای 85 درصد و تهویه نامناسب روی میدهد اشعه ماورابنفش که وارد گلخانه می شود باعث بروز بیماری می شود برای کنترل تهویه و کاهش رطوبت داخل گلخانه و استفاده از قارچکشهای دی کربوکسیامید و بندزی میدازول و تناوب کشت از راههای کنترل بیماری است .
 
 نام بیماری  :  ورتیسیلیوم 
عامل بیماری : ورتیسیلیوم 
علائم علامت این بیماری پژمردگی برگها است و ابتدا در روز که دما بالا است مشهود ودر شب بوته ها به حالت طبیعی برمی گردد در ادامه نقاط لوزی شکل روی برگها ظاهر که بتدریج زرد و برگها چروکیده می شوند و در برخی موارد گیاه می میرد و برخی از نقاط آوندهای آبکش برنگ زرد تیره دیده می شوند دمای پایین بستر خاک آلودگی ریشه را افزایش میدهد می تواند مدتها در خاک باقی مانده و اطلاع از سوابق آلودگی در منطقه و ضدعفونی آنجا کمک مؤثری در کنترل بیماری می کند .
- نام بیماری  :  لکه زاویه ای 
عامل بیماری : سودوموناس سیرینگه 
علائمنشانه ها در روی برگ ، ساقه ، دمبرگ و میوه دیده می شود . لکه های روی برگ به رگبرگ منتهی می شود و زاویه دار بنظر می رسد لکه ها آبکی و بعد از برگ جدا شده و می افتد و سوراخهایی در برگ ایجاد  می شوند برگهای جوان نسبت به برگهای پیر حساس ترند گلهای ماده و میوه ای آلوده از گیاه جدا شده وروی میوه بافته به رنگ سفید تا خرمایی در آمده و ترک می خورند روی دمبرگ و ساقه لکه های گچی رنگ که سطح ناهمواری دارند دیده می شود . 
بیولوژی بیماریباکتری زمستان را روی بذور گیاهان جالیزی می گذراند باکتری می تواند مدتها در خاک یا بقایای آلوده زندگی کرده با آب آبیاری پخش می شود از طریق زخمها و روزنه ها وارد گیاه شده و به راحتی منتشر می شود بیماری در شرایط رطوبتی بالا شدت می یابد دمای 24 تا 28درجه و رطوبت 95درصد برای رشد مناسب هستند .
کنترل تهویه مناسب گلخانه رعایت بهداشت و هرس صحیح بوته ها ضدعفونی بذور باسموم مسی و آب داغ از راههای مبارزه با این بیماری است قارچکشهای مانب ، مانکوزب و سموم مسی مناسب است
 
پژمردگی باکتریایی:
 
1) عامل بیماری :
 
باکتری
 
Erwinia tracheiphila
 
2) شرایط ایجاد بیماری :
 
سوسک خیار حامل این باکتری می باشد و آن را وارد سیستم آوندی گیاه می کنند.
 
علایم :
 
آلودگی روی 1 یا 2 برگ به صورت لکه های سبز تیره می باشد.
 
برگ های آلوده بلافاصله پژمرده می شود.
 
4) کنترل:
 
استفاده از ارقام دیر گل
 
از بین بردن سوسک خیار
 
روش شناسایی آلودگی باکتریایی:
 
عرض ساقه را برش داده و زمانی که دو قسمت برش خورده به آرامی از همدیگر جدا می شوند
 
یک ماده شیری رنگ که گاهی چسبنده نیز می باشد به صورت تار هایی بین دو مقطع ساقه تراوش کنند.
 
بوته میری
 
1) پاتوژن: 
 
قارچ های خاکزی
 
2) شرایط:
 
سرما،رطوبت، خاک ضدعفونی نشده
 
کنترل:
 
استفاده از بذور تیمار شده با بنومیل و تیرام
 
ظروف نشا را روی خاک نگذارید.
 
دمای آب ابیاری 17تا 18 درجه مناسب است.
تهویه مناسب گلخانه و عدم فشردگی ذرات خاک
 
ویروس موزاییک خیار(CMV)
 
1) علایم:
 
در گیاهان 6تا8 هفته ای دیده می شود
 
لکه های کم رنگ(شبیه موزاییک) در برگ ها دیده می شود.
 
برگ ها بدشکل شده ورشد گیاه متوقف میشود.
 
میوه ها به رنگ سبز مایل به زرد روشن با لکه های برجسته سبز تیره در می آید
 
مرگ گیاه در فاصله 7 روز بعد از آلودگی اتفاق می افتد.
 
3) کنترل:
 
استفاده
 
آفت و بیماریهای خیار گلخانه ای:
 
 در چند دهه اخیر تمرکز جمعیت در شهرهای بزرگی بازار مصرف بزرگی را برای محصولات کشاورزی فراهم کرده است. لذا زمین های کشاورزی، تا شعاع زیادی نسبت به این مراکز برای رفع نیازهای غذایی این جمعیت اختصاص یافته است اما با گسترش جمعیت در شهرها به تدریج نیاز به روش های جدیدی که توانایی تولید بالاتر و برداشت محصول خارج از فصل را داشته باشد، بیشتر آشکار می شد لذا به تدریج گلخانه ها این تحول عظیم را به وجود آوردند. گلخانه ها با ایجاد شرایط بسیار مناسب رشد محصولات به صورت مصنوعی برای اولین بار این امکان را به وجود آورد ند که محصولات مختلف را در تمام فصول به دست مصرف کننده برسانند.
 
    از جمله محصولاتی که با این روش تولید شد خیار درختی بود که برای کاشت و عرضه این محصول به بازار گلخانه های متعددی در اطراف شهرهای بزرگ ساخته شدند. گلخانه ها با به وجود آوردن شرایط آب و هوایی مساعد می توانند همزمان به تکثیر آفت و بیماری های این محصول نیز کمک کنند. در این مقاله سعی می شود حشراتی که در محیط گلخانه روی محصول خیار خسارت وارد می سازند، معرفی شوند تا گلخانه داران با شناخت بهتر این حشرات را ه های مقابله با آنها را به طریق علمی به کار گیرند، زیرا بسیار دیده شده است که یک گونه حشره توانسته به محصول گلخانه های زیادی خسارت هنگفتی وارد کند.
 
 1) شته ها (خانواده Aphididae  )
 
 شته ها از مهم ترین آفات گلخانه ها هستند که تهدیدی جدی برای خیار گلخانه ای محسوب می شوند. در ابتدای چرخه زندگی این حشرات ماده موسس قرار دارد. این حشره ماده می تواند چندین نسل را بدون جفت گیری به وجود آورد. پس از گذشت مدتی تعداد شته ها به میزان زیادی افزایش می یابد. در این بین حشرات بالداری به وجود آمده اند که می توانند با پرواز تمام گلخانه یا حتی گلخانه های دیگر را نیز به تصرف خود در آورند. اما شته ها چگونه به گیاه خسارت وارد می کنند؟ این حشرات شیره گیاه را می مکند و هنگامی که تعداد زیادی شته این عمل را انجام دهند گیاه به تدریج ضعیف می شود و توانایی رشد آن هم کم می شود که این پدیده مستقیماً روی میزان محصول به دست آمده اثر می گذارد. از طرف دیگر شته با انتقال عوامل بیماری زای گیاهی و نیز ترشح ماده ای چسبناک از انتهای بدن خود به نام عسلک که محیط مناسبی برای رشد انواع قارچ ها فراهم می آورد نیز به گیاه آسیب وارد می کند.
 
 عسلک ترشح شده مورچه ها را نیز به سوی خود جلب می کند و باعث می شود که مورچه ها گاهی خود، تخم شته ها را به گلخانه وارد کنند تا بعد از تکثیر شته، مورچه از شیره آن استفاده کند. لذا در بعضی موارد از شته ها به عنوان گاو مورچه ها نام برده می شود چرا که مورچه ها عسلک شته ها را می دوشند و به مصرف تغذیه خود می رسانند. برای مبارزه با شته ها یکی از مهم ترین راه ها مبارزه با مورچه ها است. از طرف دیگر مبارزه با علف های هرز محیط گلخانه که می توانند به عنوان پناهگاهی برای شته ها به شمار روند، استفاده از کفشدوزک هفت نقطه ای که از شته ها تغذیه می کنند و نیز به کار گیری نوارهای زردرنگ چسبنده که این حشرات را به خود جلب می کنند و پس از نشستن حشره روی آن به آن چسبیده و نابود می شوند، موثر خواهند بود. به عنوان آخرین راه مبارزه با شته ها و دیگر آفات گلخانه ها از سموم شیمیایی نیز استفاده می شود.
 
۲) مگس های سفید (خانواده Alevrodidae  )
 
 در ابتدا باید یادآور شد که مگس های سفید اصلاً مگس نیستند ولی به این نام شهرت دارند. این حشرات خرطوم نسبتاً بلندی دارند و مانند شته ها می توانند از شیره گیاه تغذیه کنند و از این طریق و نیز از طریق انتقال عوامل بیماری زای گیاهی خسارت خود را به خیار گلخانه ای وارد کنند. این مگس های سفید دارای گردسفیدی روی بال های خود هستند و به این دلیل است که سفید به نظر می رسند. حشراتی که از تخم به وجود می آیند و پوره سن اول نامیده می شوند متحرکند. این مرحله به راحتی امکان گسترش این آفت را فراهم می کند زیرا به دلیل سبکی به راحتی به وسیله باد و عوامل دیگر جا به جا شده و سبب گسترش حشره در گلخانه ها می شوند. پوره های سنین بعدی ثابت هستند و پس از مدتی به حشره ای بدون بال تبدیل می شوند که بال نیز در مراحل بعد ظاهر می شود. مبارزه با این آفت با استفاده از قارچ های حشره کش مثل مایکوتال و یا استفاده از زنبور پارازیت Encarsia Formosa   و نیز گونه های مشابه انجام می گیرد.
 
۳ ) تریپ ها (راسته Thysanoptera  )
 
 حشرات کوچکی هستند که برخی بالدار و برخی بدون بال هستند به این راسته از حشرات به دلیل داشتن ریشک هایی در روی بال «بال ریشکداران» گفته می شود. پنجه پای تریپ ها به جای ناخن، بادکش دارد که برای چسبیدن به گیاه به کار می رود. این حشرات نیز از شیره گیاهان و از جمله خیار گلخانه ای تغذیه می کنند. البته معمولاً خسارت چندان بالایی به جای نمی گذارند مگر در مواردی که تعداد آنها در گلخانه بسیار زیاد شود.
 
 
 
 گاهی در روی گیاه خیار گونه هایی از پروانه های خانواده Lyonetidoe   که پروانه ها یا شب پره های مینوز نامیده می شوند هم فعالیت می کنند تخم های این پروانه ها اغلب در سطح زیرین برگ گذارده می شود و لارو خارج شده از آن وارد بافت داخلی برگ شده و تغذیه می کند. به تدریج با ادامه تغذیه این حشره اشکالی در برگ به وجود می آید که در حقیقت مسیر حرکت و تغذیه حشره درون برگ را نشان می دهد.
 

نوشته شده در 28/09/1395 ساعت 22:47:19 توسط samira


بازگشت به صفحه سبزیکاری


امتیاز شما به این مطلب

در کادر زیر نظر خود را درج نمایید




 refresh
کد امنیتی را وارد نمایید